Landbouw

De grootste crisis is ook altijd de grootste kans

Bijna een jaar nadat 190 regeringen het Parijs Akkoord ondertekenden, is dit juridisch bindend verdrag in werking getreden. Twee weken geleden verzamelden wereldleiders en maatschappelijke organisaties zich bij de COP22 klimaatconferentie in Marrakesh, Marokko om, door middel van het maken van concrete actieplannen met betrekking tot het milieu, over te gaan naar de uitvoerende fase van het verdrag. Blog van de hand van Nigel Sizer, president van de Rainforest Alliance en Andre de Freitas, directeur van SAN (Sustainable Agriculture Network).

André de Freitas van SAN.

André de Freitas van SAN.

Nigel Sizer van Rainforest Alliance.

Nigel Sizer van Rainforest Alliance.

Landbouw, dat goed is voor 25 tot 30 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, speelt eindelijk een hoofdrol op de conferentie. Het verdrag erkent nu formeel de kritieke wisselwerking tussen de uitbreiding van de landbouw, ontbossing en klimaatverandering.

“We moeten nu de nodige middelen verschaffen om aanpassingen in de landbouw ten behoeve van klimaatverandering te ondersteunen en aan te moedigen. Want het is een van de oplossingen voor milieuproblemen”, zegt Jonathan Pershing, de Amerikaanse speciale gezant voor klimaatverandering.

Ambitieuze agrarische agenda van COP22

De verklaring van Pershing is een voorbode van een bredere acceptatie van innovatieve duurzame oplossingen in de agrarische sector, die sinds 30 jaar ondersteund worden door de Rainforest Alliance en het Sustainable Agriculture Network (SAN). De ambitieuze agrarische agenda van de COP22 is in feite afgestemd op onze decennialange omvorming van de landbouw, met inbegrip van de ontwikkeling van een effectieve en dynamische standaard voor duurzaamheid (de SAN Standard), de opleiding van meer dan 1,4 miljoen boeren in kwetsbare landschappen rond de wereld en de bouw van duurzame toevoerketens van grondstoffen via ons certificatiesysteem. We zijn inmiddels welbekend met alle aspecten van dit werk. Maar we waarderen zeker ook de controle op de werkelijkheid, die door Pershing gegeven wordt, over de middelen die nodig zullen zijn om ’s werelds 570 miljoen boeren te ondersteunen op hun reis naar duurzaamheid.

Hoewel de uitslag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen voor enige onzekerheid zorgt, is het bemoedigend om te merken dat negen van de 10 landen die het akkoord van Parijs hebben geratificeerd inmiddels landbouw in hun actieplannen hebben opgenomen. Dit is een belangrijke toezegging van de wereldleiders alsook een spetterende oproep tot actie voor organisaties als de onze.

Teelt van schaduwkoffie. David Dudenhoefer

Teelt van schaduwkoffie. David Dudenhoefer

Continue verbetering

Een van de grootste en meest complexe uitdagingen is het tegelijkertijd uitbreiden van de duurzame landbouw en het aanpakken van problemen die specifiek zijn voor verschillende regio’s en gewassen. Dat is de reden waarom “continue verbetering” een fundamenteel kenmerk is van de SAN-standaard die gebruikt wordt om Rainforest Alliance gecertificeerde bedrijven te controleren. Het SAN-systeem is ontworpen om bedrijven binnen de Rainforest Alliance op de ladder naar duurzaamheid te zetten zodat ze beter op lokale uitdagingen kunnen anticiperen.

In 1993 behaalde Platanera Río Sixaola de Rainforest Alliance certificering; destijds een mijlpaal in de duurzame landbouw (de bananenplantage is tot op heden gecertificeerd). Vandaag de dag is het slechts een van de meer dan 1,2 miljoen Rainforest Alliance gecertificeerde bedrijven in 45 landen die meer dan 100 gewassen verbouwen.

De Rainforest Alliance en het SAN zijn hard aan het werk om al deze bedrijven in overeenstemming te brengen met de SAN Standaard van 2017, dat van kracht gaat in juli. Een belangrijk facet van deze gigantische onderneming is het creeren van een versterkt kader van “continue verbetering” dat de prestaties meet gedurende de hele cyclus van certificering. Deelnemende boerderijen moeten continue verbeteringen door de jaren heen laten zien en het hoogste niveau van hun prestaties in het zesde jaar bereikt hebben.

De 2017 SAN standaard omvat strenge criteria wat betreft conservatie en mensenrechten die alle gecertificeerde bedrijven vanaf het begin moeten volgen. Deze criteria benadrukken essentiële kwesties die eerst moeten worden aangepakt op de boerderij op de weg naar duurzaamheid zoals de versterking van de capaciteiten van de landbouwers, het beperken van de risico’s voor de werknemers en de nabijgelegen gemeenschappen, het uitvoeren van landbouwmethoden die ontworpen zijn om de ontbossing te elimineren en de opbouw van klimaatbestendigheid.

Klimaatslimme koffieplantage in Mexico.

Klimaatslimme koffieplantage in Mexico.

Klimaatslimme landbouw

Climate Smart Agriculture (PDF) (CSA) is een systeem van methoden om bedrijven productiever en veerkrachtiger te maken in het licht van klimaatverandering terwijl het gelijktijdig de impact van deze bedrijven op het klimaat verminderd. De 2017 SAN Standaard is de eerste certificering die de principes van Climate Smart Agriculture integreert in haar basiskader.

In de SAN Standaard 2017 zijn bedrijven verplicht om tussentijdse evaluaties uit te voeren aangaande klimaatrisico’s en actieplannen te formuleren om specifieke klimaatproblemen aan te pakken. Verschillende bedrijven hebben verschillende risicofactoren, en de boeren zelf zijn het beste in staat om hun specifieke uitdagingen te begrijpen en aan te pakken. De sleutel voor bedrijven is om op een proactieve manier lokaal passende klimaatbestendige toepassingen op te nemen in hun management.

De actieplannen zullen variëren per regio, maar omvatten onder meer het planten van meer diverse gewassen; het planten van bomen om de uitstoot van broeikasgassen te absorberen; beter bodembeheer voor het behoud van water, toepassen van organische mest en koolstof en het verminderen van chemische bestrijdingsmiddelen. De brede invoering van CSA, te beginnen met de meer dan 8,6 miljoen acres reeds door Rainforest Alliance certificering behandeld, heeft het potentieel om de uitstoot van broeikasgassen, veroorzaakt door de landbouw, aanzienlijk te verminderen. Ze kunnen ook helpen om bedrijven meer weerbaar te maken tegen klimaatverstoringen waardoor ze anders buiten gebruik zouden kunnen raken.

Bee op bloem. Foto: Flickr Creative Commons/Kevin Krejci.

Bee op bloem. Foto: Flickr Creative Commons/Kevin Krejci.

Vermindering van pesticiden en bescherming van bestuivende soorten

De SAN Standard 2017 bevat het tot nu toe meest rigoureuze kader voor de uitvoering van geïntegreerde methoden van plaagbestrijding en beperkingen op het gebruik van chemische stoffen. Het verbiedt 150 chemische stoffen die door de VN World Health Organization en de Food and Agriculture Organization als “zeer gevaarlijk” worden bestempeld (zoals veelgebruikte bestrijdingsmiddelen bijvoorbeeld atrazine), en zorgt voor strenge veiligheidsmaatregelen met betrekking tot het gebruik van de 170 andere risicovolle stoffen. Deze vereisten zijn bedoeld om langzamerhand het gebruik van chemicaliën te verminderen en zo de risico’s voor de gezondheid van de mens, dieren, aquatische ecosystemen en soorten bestuivers (die de teelt van drie kwart van ’s werelds toonaangevende voedingsgewassen vergemakkelijken) te minimaliseren.

Hoewel de SAN Standaard 2017 pesticiden in de “neonicotinoïde” klasse (waarvan bekend is dat bepaalde soorten bestuivers schaden)verbiedt, illustreert het plan de complexe overwegingen bij het bevorderen van duurzame landbouw. Neonics worden veel gebruikt in de tropen, soms zelfs gesubsidieerd door de overheid. Deze worden vaak gezien als de enige haalbare pesticide voor kleine boeren. Ze simpelweg verbieden zou een financiële ondergang betekenen voor bijna 1,3 miljoen boeren in de Rainforest Alliance / SAN-systeem.

Met het oog op het welzijn van de boeren geeft de SAN Standaard 2017 ze drie jaar de tijd om het gebruik van deze gevaarlijke stoffen te elimineren. In de tussentijd wordt het gebruik tijdelijk toegestaan op bedrijven waar geen alternatief is. Ze mogen dan alleen toegepast worden moeten op een manier die risico’s voor mensen en bestuivende soorten zoveel mogelijk beperken. Vanaf juli 2020 mogen gecertificeerde bedrijven deze chemicaliën niet meer gebruiken.

De bescherming van inheemse ecosystemen

Honderden bedrijven over de hele wereld hebben toegezegd om klimaatverandering te bestrijden door geen ontbossing meer toe te staan binnen hun aanvoerketens. De SAN Standaard 2017 biedt een van de sterkste kaders om dit te bewerkstelligen door te eisen dat Rainforest Alliance gecertificeerde boerderijen bossen beschermen. Evenals niet-bos ecosystemen met een rijke biodiversiteit zoals graslanden, afkomstig uit agrarische expansie. Sterker nog, om in aanmerking te komen voor Rainforest Alliance certificering mogen boerderijen de afgelopen vijf jaar geen natuurlijke bossen omgevormd hebben naar gras- of akkerland.

5936668685_9e8949a7cb_b

Het waarborgen van de rechten van werknemers

De SAN Standaard is zich bewust van de cruciale rol die werknemers spelen bij duurzaamheid op lange termijn en omvat strenge voorschriften en een sterk kader wat betreft de mensenrechten, huisvesting van de arbeiders, sanitaire voorzieningen, veiligheid, gender, kinderarbeid, veiligheid, en een leefbaar loon.

Hoewel de inspecties van gecertificeerde bedrijven ter plaatse jaarlijks gebeuren, vereisen arbeidskwesties voortdurend de aandacht. De SAN standaard 2017 zorgt ervoor dat werknemers effectieve kanalen krijgen om hun klachten en grieven te uiten en krijgen ze snel opgelost. In het belang van transparantie zullen samenvattingen van certificeringsprocessen van boerderijen worden geplaatst op de SAN website, om de betrokkenheid van de werknemers en hun organisaties, alsmede andere actoren, verder te ondersteunen.

De kwestie van een leefbaar loon is een van de meest uitdagende overwegingen van elke duurzaamheidstandaard, gezien de enorme variabiliteit in de economische ontwikkeling, de rechtsstaat in producerende landen en internationale dynamiek die de aanvoerketens kunnen beïnvloeden.

Volgens de SAN standaard 2017 moeten bedrijven kunnen aantonen dat ze voortgang boeken wat betreft de opbouw van een leefbaar loon. Dit wordt gedaan met behulp van een “basic-needs approach”, die kritische verbeteringscriteria met planningsprocessen combineert om te komen tot een behoorlijk loon voor de werknemers. Werknemers op gecertificeerde bedrijven mogen niet minder ontvangen dan het wettelijk minimumloon volgens de geldende wetten van het land, maar het uiteindelijke doel is om ervoor te zorgen dat bedrijven een leefbaar loon betalen. De Rainforest Alliance en het SAN zijn lid van de Global Living Wage Coalition, een groep vooraanstaande standaardsystemen die samen hebben gewerkt om het begrip “leefbaar loon” beter te definiëren en de vooruitgang naar een leefbaar loon in de verschillende aanvoerketens te bereiken.

De grootste kans

Klimaatverandering, de grootste wereldwijde crisis in de menselijke geschiedenis, roept mensen op elk niveau van de samenleving op om de ongekende vernietiging van het milieu en het daarbij behorende menselijk leed te bestrijden. Sterker nog, we kunnen deze crisis alleen effectief aanpakken als we dat samen doen, met elk instrument tot onze beschikking. Van moedige beslissingen op internationaal beleidsgebied tot alledaagse handelingen door mensen over de hele wereld.

De Global Climate Action Agenda voor de COP22, noemt (PDF) landbouw “de grootste kans … ongeëvenaard in zijn potentieel om armoede, honger en klimaatverandering gelijktijdig aan te pakken.” In acht genomen dat het een potentiële vereiste is dat duurzame landbouw op wereldwijde schaal wordt uitgevoerd. Dit houdt een transformatie in van de manier waarop gewassen worden geteeld op honderden miljoenen bedrijven, van de grootste plantages tot aan de kleinste percelen. De 2017 SAN normering voorziet in een dynamische en alomvattend verantwoordingskader dat we nodig hebben om er te komen.

Dit artikel is eerder ook gepubliceerd op GreenBiz.

Laat een Reactie achter

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s