Klimaatverandering

6 Redenen waarom het klimaatakkoord uit Parijs zo bijzonder is

Twee uber-intensieve weken lang was klimaatdirecteur Jeff Hayward onderdeel van de Rainforest Alliance delegatie op de COP21 VN Klimaattop in Parijs. “Het was geweldig om te zien hoe overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties samenkwamen om een historisch klimaatakkoord overeen te komen.”

“Het akkoord is nog verre van perfect. Er zijn gaten: de emissiedoelen zijn nog niet ambitieus genoeg en specifieke middelen om ze te versterken en de uitvoering ervan te financieren behoren tot de uitdagingen voor de toekomst. Maar het akkoord laat een duidelijk signaal horen voor een CO2-arme wereld. Hier zijn 6 dingen die we meenemen vanuit Parijs die laten zien waarom dit klimaatakkoord zo bijzonder is.

1 Deze keer is het unaniem

In vorige akkoorden van de UNFCCC (United Nations Framework Convention on Climate Change) werden alleen de rijkere landen het eens over het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen. Met dit akkoord zijn alle 196 landen, -noord en zuid, groot en klein-, het eens. Alle landen hebben verschillende, maar belangrijke bijdragen te maken. Opkomende landen zijn overeengekomen dat ze een groter deel van de verantwoordelijkheid hebben.

Bijna alle ontwikkelingslanden en ontwikkelde landen hebben al hun plannen ingediend om hun landelijke bijdragen, hun “intended nationally determined contributions” (INDCs), om uitstoot te verminderen en om bepaalde dreigingen van klimaatverandering aan te pakken. Ongeveer 75 landen hebben plannen om bossen te beschermen, met name in tropische landen.

2 Het doel ligt hoger (of minder)

Voor de onderhandelingen in Parijs was er veel debat over de 2 graden celsius, die we als maximumgrens voor de opwarming van de aarde moesten houden. Was dat wel realistisch? Maar COP21 ging verder en heeft het doel gesteld op 1,5 graden celsius. Dat is een veiliger doel om de meest gevaarlijke, verwoestende en kostbare impacts van klimaatverandering te voorkomen.

3. Ja, het is juridisch onderbouwd

Het is algemeen aanvaard dat dit een overeenkomst met rechtskracht is. Precies zoals tijdens de 2011 onderhandelingen in Durban tijdens COP17 werd aangekondigd. Het is niet minder bindend dan een internationaal verdrag. Technisch gezien is het er namelijk eentje. De regering-Obama bagatelliseert het weliswaar, en zegt dat het een “executive overeenkomst” is, omdat het niet nodig door de Senaat hoeft te worden geratificeerd. Maar veel internationale verdragen werden al eerder door de Amerikaanse president getekend, zonder eerst naar de Senaat te gaan. Het vorige akkoord, het Kyoto Protocol, werd juist daarom niet serieus genomen.

Alle 196 landen zijn elke vijf jaar verplicht om de vermindering van hun eigen CO2-uitstoot te bekijken. Daarmee stellen ze een verplicht kader voor het opvoeren van doelen de komende tijd. Nieuwe manieren van rapportage en monitoring zorgen voor transparantie en ondersteunen de race naar de top. Elk land moet wel de eigen wetten aanpassen om de klimaatverplichting, die het nu is aangegaan, waar te maken. Dankzij het klimaatakkoord van Parijs hebben ze daarvoor meer vertrouwen en de politieke wil om dat ook daadwerkelijk te doen.

4. De bestuurskamers doen mee

De private sector was in Parijs meer betrokken dan ooit. Duizenden bedrjven, investeerders en handelscoalities hebben zich het afgelopen jaar voor de aanpak van klimaatverandering ingezet. We hebben klimaatbeloftes gekregen van vijfduizend verschillende globale bedrijven, die zo ongeveer elke industrie denkbaar in zo’n 90 landen vertegenwoordigen. Samen zijn ze goed voor een jaarlijkse 38 triljoen dollar omzet, ongeveer de helft van het globale BBP. De wereldmarkt voor producten met lage CO2-uitstoot wordt al geschat op zo’n 5,5 triljoen dollar per jaar. Dit akkoord zal het vertrouwen van investeerders vergroten en het CO2-arme deel van de wereldeconomie alleen maar verder laten groeien.

In Parijs kondigden Unilever en andere multinationals plannen aan om het aandeel bossen te stabiliseren in 2030 en om 20 jaar later de bossen te herstellen op het niveau wat ze waren in 1990. Honderden grote bedrijven willen meewerken om ontbossing in hun productieketen te stoppen, waaronder ongeveer 90 procent van de palmolieproductie. Hun aandeel zorgde voor een prominente plek voor bosbehoud in het Parijse klimaatakkoord.

5. De rol van bossen wordt erkend

Bosbouw, landbouw en ander landgebruik zorgen voor ongeveer een kwart van de wereldwijde CO2-uistoot. Ze zijn dan ook een belangrijk deel van de klimaatpuzzel. Het laten staan van bossen heeft een financiele waarde voor de koolstof die ze opslaan en andere belangrijke diensten die ze doen voor ecosystemen. Het nieuwe klimaatakkoord heeft hier oog voor. Een hele sectie in het akkoord (Artikel 5) (PDF) is gewijd aan het tegengaan van emissies uit ontbossing en bosdegradatie (REDD- Reducing Emissions from Deforestation and Forest Degradation). Dat laat het belang zien van bossen bij het tegengaan van klimaatverandering en versterkt financiele mechanismen die zorgen voor betaling van effectieve bosbescherming.

In de tussentijd waren de onderhandelaren ook druk bezig met de vermindering van de uitstoot uit landbouw en veeteelt. Ook al spelen ze een grote rol in de uitstoot van broeikasgassen, toch worden ze in het akkoord nauwelijks genoemd, alleen in het deel over voedselzekerheid. Maar klimaatactie betekent ook revolutie in onze voedselproductie voor de miljarden die leven onder de armoedegrens. Zodat boeren tegemoet kunnen komen aan de groeiende vraag naar voedsel en toch hun uitstoot verminderen. En dus hun oogsten kunnen zien groeien, en inkomsten zien stijgen. Allemaal zonder meer bos te kappen.

6. Rekening houden met de emissiekloof

In al haar ambities zijn er veel andere dingen waar het nieuwe verdrag geen rekening mee houdt. Ook zijn er geen garanties hoe we zaken aanpakken in de praktijk. Er is bijvoorbeeld geen juridisch bindende verplichting voor rijke landen om hun beloftes na te komen om jaarlijks 100 miljard dollar te schenken aan ontwikkelingslanden om hen te helpen klimaatverandering te bestrijden en zich aan te passen eraan. Er waren wel een aantal vrijwillige aankondigingen, zoals Duitsland, Noorwegen en Engeland, die beloofden de komende vijf jaar 5 miljard dollar uit te geven om de uitstoot uit tropische ontbossing tegen te gaan.

Het akkoord zet verder geen prijs op koolstof. Het zet ambitieuze doelen neer om de uitstoot te verminderen. Of de landen het echt doen via CO2-belasting of handelsakkoorden, en hoe snel en met welke progressie, dat valt nog te bezien. Het hangt toch nog steeds af van de stappen die individuele landen maken.

Het verschil tussen wat het Parijs-akkoord en de individuele bijdragen (INDC’s ) brengen en wat ze moeten doen om de opwarming niet verder te laten komen dan 1,5 graden, is wat we de emissiekloof noemen, de ‘emissions gap’. Om dit gat te dichten zijn er allerlei akkoorden en actie nodig op regionaal, nationaal, subnationaal, gemeentelijk niveau.

Ochtendmist komt op boven Tikal in Guatemala. Hier in het Maya Biosfeer Reservaat werkt de Rainforest Alliance samen met lokale bevolking aan het aanpassen aan klimaatverandering. Foto: Serge Izquierdo.

Ochtendmist komt op boven Tikal in Guatemala. Hier in het Maya Biosfeer Reservaat werkt de Rainforest Alliance samen met lokale bevolking aan het aanpassen aan klimaatverandering. Foto: Serge Izquierdo.

Maar Parijs is duidelijk een omslagpunt. Het begin van een transformatie van het oude business-as-usual pad dat we volgden naar een duurzame wereldeconimie, die overheden en bedrijfsleven samen navolgen. Het succes ervan kunnen we zien in de tekenen van vooruitgang die we de komende jaren zullen zien. Als de stap naar CO2-vrije energiebronnen versnelt, wanneer overheden, markten en bedrijven een prijs zetten op CO2-vervuiling, en er verantwoordelijkheid voor nemen in hun boeken. Als landgebruik duurzaam is en bossen en andere ecosystemen hersteld en beschermd worden. Dan zal de emissiekloof worden overbrugd en zijn de doelen van het akkoord binnen bereik.

Dan weten we dat het heeft gewerkt. Met bedrijven die al de helft van het wereldwijde BBP beheren en al zich bewegen richting een CO2-vrije toekomst, kan die dag snel komen.

 *Dit artikel is geschreven door klimaatdirecteur Jeff Hayward van de Rainforest Alliance en verscheen eerder op op GreenBiz.com.

Laat een Reactie achter

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s