Rainforest Alliance

Hart en ziel voor de tropen

Stuart Singleton-White ziet eruit als iemand die niet snel van slag raakt door iets. Maar stalen zenuwen zijn onmisbaar voor de Britse senior manager van de Rainforest Alliance in zijn dagelijkse werk. Als eindverantwoordelijke voor al het communicatiewerk van de organisatie in Europa en Azie, ontvangt hij elke dag aanvragen uit allerlei landen. Over ons werk in bescherming van bossen en de FSC tot ons werk in duurzame landbouw en de achterliggende standaard van het duurzame landbouwnetwerk SAN (Sustainable Agriculture Network).

Stuart Singleton White, senior manager communicatie van de Rainforest Alliance.

Stuart Singleton White, senior manager communicatie van de Rainforest Alliance.

De Rainforest Alliance werd meer dan 25 jaar geleden opgericht om de massale ontbossing in de tropen tegen te gaan. “Op dat moment verdwenen er per minuut 35 voetbalvelden aan tropisch bos, voor altijd”, legt Singleton-White uit. “Met zo’n snelheid telt elke boom die je kan redden.” Een twaalftal activisten raakte ervan overtuigd dat je met eenvoudige confrontatie en campagnes, zoals activiteiten om ontbossing tegen te gaan toen werden genoemd, makkelijk het nieuws kon halen, maar dat het niet mogelijk was om echte duurzame verandering teweeg te brengen en dus de bossen te redden.

Standaard voor duurzame bosbouw
En dit is wat zij, de zogeheten solutionists, wilden. Samen met experts en specialisten tekenden ze de eerste certificeerbare standaard op voor duurzame bosbouw, waarvan ook een groot aantal andere NGO’s overtuigd raakten. Deze standaard was de voorloper van de FSC (Forest Stewardship Council). Vandaag de dag wordt de FSC standaard gezien, vergeleken met andere programma’s, als een voorbeeld en als wereldwijde voorloper. De Rainforest Alliance blijft de grootste certificeerder binnen de FSC (voor het FSC keurmerk). “Maar we moesten onder ogen zien dat de bossen in de tropen en subtropen niet alleen werden gekapt voor hout, maar dat het vooral de landbouw met haar akkers en monocultuur was, die de bossen als ecosysteem bedreigden”, voegt Singleton-White toe. “Er was toen geen enkel programma voor verantwoorde landbouw in de tropen die de focus had op de bescherming van de unieke regen- en nevelwouden, die zo rijk zijn in biodiversiteit. Geen enkel programma.”

Agrobosbouw
Tropische agrobosbouw betekende zeer weinig voor biologische handel, organic zoals het in het Engels heet. “Agrobosbouw is de geïntegreerde combinatie van landbouw met bosbouw, die zeer typerend is voor dichtbeboste regio’s in de tropen. ‘Eerlijke’ programma’s waren vooral gefocusd op kleine boeren zonder vast personeel en waren vooral bezorgd over de sociale aspecten, niet met het milieu”, aldus de communicatiemanager.

Duurzame landbouw
Daarom is de Rainforest Alliance gaan samenwerken met andere milieu-organisaties uit Latijns-Amerika om een standaard op te zetten voor de specifieke voorwaarden om gewassen te verbouwen in de tropen zodat ze aan alle drie de pijlers van duurzaamheid voldoen: ecologie, sociale aspecten en economische efficientie. “Het is moeilijk om deze drie onderwerpen los van elkaar te zien”, gelooft Singleton-White. “De bescherming van (drink)waterbronnen, is dat een ecologische kwestie of een sociaal onderwerp? Het is allebei. Hetzelfde kun je je afvragen over onderwijs. Het komt ten goede aan milieubescherming, bevordert sociale systemen over zaken als gelijke rechten en gelijke behandeling, voorkomt discriminatie en professionaliseert de boer in de tropen, en maakt hem economisch sterker. Dit geldt zeker in arme regio’s die verwaarloosd zijn als het gaat om ontwikkelingshulp. Onderwijs is niet simpelweg een sociaal onderwerp, maar het heeft met alle drie de duurzaamheidsterreinen te maken.”

Uiteindelijk werd in 1999 de SAN (Standard for Sustainable Agriculture) Standaard opgezet. De naleving van de standaard geeft boeren het recht om het Rainforest Alliance Certified™ keurmerk te gebruiken. De standaard bevat momenteel 100 criteria in 10 hoofdstukken. Critici zeggen wel eens dat niet aan alle criteria hoeft te worden voldaan om toch het keurmerk te gebruiken. “Dat klopt”, legt Singleton-White uit. “En toch is het voor boeren in de tropen, in Latijns-Amerika, Afrika en Azie, een zeer veeleisende en uitdagende standaard.”

Biodiversiteit
Boeren mogen bijvoorbeeld geen ecosystemen verwoesten die hoogwaardig zijn voor het behoud van de biodiversiteit. Ook mogen ze geen bossen gebruiken die sinds 1 november 2005 gekapt zijn. Wie toch dat land gebruikt kan geen certificering krijgen. Singleton-White: “We komen steeds boeren tegen die willen meedoen met de SAN-standaard, maar die dat niet kunnen vanwege hun impact op lokale ecosystemen in het verleden. Ook komt het voor dat boeren niet langer meer het keurmerk met de groene kikker mogen gebruiken omdat ze beschermd gebied hebben aangetast, zoals nationale parken. Onder de SAN standaard is ook genetische manipulatie verboden. Toch klagen onze boeren in Latijns-Amerika dat het bijna onmogelijk is om GMO-vrij veevoer te kopen. Of zaden die ze zelf kunnen verbouwen voor hun veeteelt, zoals mais.”

Europa is dan ook soms te veel met zichzelf bezig, vindt de spitsvondige Engelsman en Eurofiel. “In Latijns-Amerika loopt de industrie tegen een fait accompli aan, er zijn geen GMO-vrije alternatieven meer. Maar dat interesseert niemand hier in Europa. Ook al is Brazilie inmiddels al geruime tijd ‘s werelds grootste voedselexporteur.”

Genetische manipulatie
De kwestie van genetische manipulatie is een van de vele vragen waarop de Rainforest Alliance een evenwichtig antwoord moet vinden waarin zowel producten als consumenten zich kunnen vinden. Voldoen aan de eisen van beide groepen is onmogelijk. Als een vindt dat er meer gedaan moet worden aan de biodiversiteit, antwoordt de ander weer met de vraag of apen, vogels en insecten belangrijker zijn dan mensen. Anderen willen weer kant en klare oplossingen die even effectief zijn voor zowel grote plantages als voor kleine gebieden. Ook al is de gemiddelde boerderij onder de Rainforest Alliance gecertificeerde boeren niet groter dan 3 hectare, toch wil de organisatie de kans niet voorbij laten gaan om een groter bereik te krijgen met haar werk via grotere plantages. “We zitten inderdaad gevangen tussen twee krukken, maar iedereen tevreden proberen te maken is iets wat je niet kunt doen, en ook niet zou moeten willen”, zegt Singleton-White, die voordat hij bij de Rainforest Alliance kwam, jarenlang als consultant werkte in Engeland, onder andere voor het Wereld Natuur Fonds en voor de politiek.

Belangrijke landbouwproducten met het Rainforest Alliance keurmerk zijn koffie, thee en cacao, maar ook bananen, ananassen, citrusvruchten en kruiden. Meer dan 50 verschillende gewassen worden nu verbouwd in lijn met de SAN standaard. “De ananas is een echte uitdaging”, stelt Singleton-White. “Veel producenten denken aan milieuvriendelijke landbouwmethoden, als de schade eigenlijk al gedaan is.” Of zoals een van de oprichters van de Rainforest Alliance Chris Wille het ooit zei: “We krijgen vaak alleen de kans om betrokken te raken als dingen al tot stilstand zijn gekomen op boerderijen, als erosie in een vergevorderd stadium is gekomen, het grondwaterpeil is afgenomen en de bodem gebleekt is. Natuurlijk is het niet mogelijk om dit soort gebieden in één nacht te veranderen in een eco-paradijs, zelfs niet in een tijd van drie jaar.”

Stuart Singleton-White heeft zijn zekerheden. “Het veranderen van zulke gebieden en ze terug te draaien tot bijna-natuur is echt een herculische taak, waarvoor veel jaren hard werk nodig is met natuurlijk de nodige tegenvallers die erbij horen.” Maar als deze gebieden helemaal geen aandacht krijgen, worden ze opgegeven en zullen dezelfde fouten steeds opnieuw worden gemaakt. En de nabij gelegen bossen verder worden gekapt.

De SAN standaard is momenteel in revisie. De nieuwe en strengere versie zal ergens in de loop van dit jaar worden gepubliceerd.

Laat een Reactie achter

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s