Landbouw

Bananen: het gewas dat de wereld veranderde

Toen de bananenindustrie in Midden-Amerika in de jaren ’90 van de vorige eeuw snel uitbreidde ging dat gepaard met een enorme milieucrisis. Grote stukken regenwoud werden gekapt, rivieren en beken raakten vervuild, net als veraf gelegen koraalriffen. Ook was de industrie berucht voor de onderdrukking van haar arbeiders. Ze werden uitgebuit en raakten ook nog eens ziek door het gebruik van landbouwgif. Inmiddels wordt 15 procent van de bananen op mens- en natuurvriendelijke manier geproduceerd op Rainforest Alliance gecertificeerde plantages.

De hervorming van de bananenindustrie was dan ook een enorme uitdaging. Eentje die de Rainforest Alliance is  aangegaan door samen te werken met boeren, arbeiders, wetenschappers, academici, NGO’s en overheidsinstellingen. Uit deze revolutionaire aanpak ontstond de eerste standaard voor verantwoordelijke bananenproductie, waarbij bescherming van arbeiders en land en waterwegen centraal stond.

We spraken met Ana Lucia Corrales, landbouwcertificering manager voor RA-CERT, over hoe de certificering de bananenteelt heeft veranderd en hoe het een nieuw model werd voor alle andere soorten gewassen wereldwijd.

Waarom is de Rainforest Alliance precies begonnen met het certificeren van bananenplantages?
“De productie van bananen was booming in Midden-Amerika in de jaren ’90 van de vorige eeuw. Deze industrie stond echter symbool voor misbruik van mens en milieu. Er was echt sprake van een crisis. Als antwoord daarop hebben we geholpen om het duurzame landbouwnetwerk SAN (Sustainable Agriculture Network) op te zetten. De daarbij horende SAN-standaard werd de eerste vrijwillige duurzame landbouwcertificering ter wereld. Boeren moeten nog steeds voldoen aan deze standaard om Rainforest Alliance certificering te ontvangen. De eerste boerderij die deze certificering ontving was een bananenplantage in Costa Rica.”

Hoe reageerde de bananenindustrie op de komst van deze certificering?
“Eigenlijk heel goed. Vooral omdat het systeem niet als doel had om de productie van bananen te stoppen, maar alleen de producenten wilde helpen om zodanig bananen te telen dat het niet ten koste gaat van de natuur. Ook is het een vrijwillig programma. Het was zelfs Chiquita die twee plantages aandroeg om de eerste proeven voor het certificering protocol op uit te voeren. Vandaag de dag zijn alle bananenplantages van Chiquita Rainforest Alliance gecertificeerd. Ze voldoen dus allemaal aan de SAN-standaard.”

Wat zijn de belangrijkste resultaten van de Rainforest Alliance certificering in de bananenindustrie?
“Bananen vormen een wereldwijde industrie van 5 miljard dollar. Momenteel draagt 15 procent van de bananen het keurmerk van de Rainforest Alliance. Er zijn meer dan 1600 bananenplantages gecertificeerd omdat ze voldoen aan de criteria van het SAN. Dat is zo’n 109.000 hectare land. Dat we de bananenindustrie hebben weten te transformeren heeft bewezen dat het mogelijk is om duurzaam te produceren. Inmiddels wordt de SAN standaard wereldwijd toegepast op meer dan zeventig verschillende gewassen. Van thee, koffie tot cacao.”

Hoe heeft certificering de ecosystemen op de bananenplantages verbeterd?
“Allereerst helpt certificering ontbossing tegen te gaan door de uitbreiding van plantages. De plantages zijn namelijk verplicht tot behoud van bossen en beschermde natuurgebieden. Ook helpen we de boeren om manieren te vinden om hun productiviteit te verhogen zonder daarvoor meer bomen te kappen. Boeren hebben op indrukwekkende wijze hun bodemerosie verminderd. Ze werken nu met waterbeheer systemen en biologische bestrijdingsmiddelen.”

Heeft Rainforest Alliance certificering ook de arbeidsomstandigheden voor de werkers op de bananenplantages verbeterd?
“Ja. Door de certificering hebben alle medewerkers op de plantages en boerderijen arbeidsrechten en worden ze getraind op het gebied van gezondheid, veilig gebruik van landbouwgif en duurzaamheid. De arbeiders zijn zich bewust van hun rechten en komen daarvoor op.”

Is de relatie tussen bananenproducenten en lokale gemeenschappen verbeterd?
“Ja. Producenten doen veel meer hun best om de levens van de mensen in de omliggende gemeenschappen te verbeteren. Een gecertificeerde boerderij in Costa Rica offerde bijvoorbeeld een belangrijk stuk productieterrein op zodat er een pad op gemaakt kon worden voor de leerlingen van een school. Die route was voor hun niet alleen korter, maar ook veiliger.  In Guatemala bouwde een andere plantage een school op haar land voor de kinderen van haar werknemers. Dankzij een eigen laboratorium en leraren die moderne leermethoden gebruiken is de onderwijskwaliteit nu zo hoog dat kinderen van ver buiten de plantage hun best doen om er naar school te mogen.”

Hoe worden de bananenproducent beter van Rainforest Alliance certificering?
“Het implementeren van de criteria van onze duurzaamheidsstandaar helpt de producenten om beter te zorgen voor hun belangrijkste activa: hun land, water en arbeidskrachten. Gecertificeerde plantages verbeteren hun bodemkwaliteit, gaan zuiniger om met water, gebruiken minder natuurlijke bronnen, beschermen biodiversiteit, hebben minder personeelsverloop en hebben minder ongelukken in het werk. Dit allemaal komt ten goede van hun omzet. Het grootste voordeel wat ze misschien wel hebben is de toegang tot markten. In de bananenindustrie is het zo ongeveer verplicht om een duurzaamheidkeurmerk te dragen, wat de boeren een stabiele markt voor hun fruit garandeert.”

Hoe zorgt de Rainforest Alliance ervoor dat gecertificeerde boerderijen zich blijven houden aan de criteria voor hun certificering?
“De certificering is vrijwillig, dus de meeste productenten die certificering zoeken willen ook voldoen aan die eisen. Zeker omdat ze zelf geld investeren om het te verkrijgen. Het is dus niet echt logisch om de criteria naast zich neer te leggen om zo weer de certificering te verliezen. Hoe dan ook we controleren de producenten regelmatig via willekeurige, onaangekondigde audits. Daarnaast doen we onderzoeken als er klachten zijn van lokale gemeenschappen, arbeiders of andere boerderijen in de buurt. Als blijkt uit een onderzoek dat de plantage niet voldoet aan de belangrijkste elementen van de standaard moet ze meteen de nodige acties uitvoeren om het te herstellen of ze verliest haar certificering.”

Wat zijn de grootste uitdagingen die je hebt gezien in de bananenplantages tijdens de jaren dat je zelf de audits uitvoerde?
“We zien nu dat de plantages over het algemeen een veel beter management hebben, protocollen voor afvalbeheer en aandacht voor het beschermen van de natuurlijke bronnen. We zien flinke stukken bos op hun land. Ook is er sterke betrokkenheid bij verbetering van arbeidsgezondheid en een verbeterde communicatie tussen de leiding en de werkers in het veld. Dit allemaal heeft een omgeving opgeleverd die totaal anders is dan we jaren geleden aantroffen. Als je nu een kijkje gaat nemen op een bananenplantage kom je een plezierig gevoel van rust tegen.”

Hoe zullen bananenproducenten beter worden van veranderingen in de criteria?
De SAN wil de nieuwe herziene standaard toegankelijk maken voor meer producenten. Er zullen belangrijke wijzigingen zijn op het gebied van gebruik van bestrijdingsmiddelen. In veel landen blijft dat een uitdaging voor bananenproducenten. Ook de criteria voor de bescherming van ecosystemen zullen worden aangescherpt om ervoor te zorgen dat het werk van de producenten echt een impact heeft. Verder wordt ook de bescherming voor arbeiders en gemeenschappen aangescherpt in de vernieuwde standaard.”

Het groene kikkertje is ook in Nederland te zien op bananen, zoals op die van Chiquita. Alle bananen die het concern verkoopt in de Benelux zijn namelijk Rainforest Alliance gecertificeerd. Het bedrijf heeft in totaal 60.000 voetbalvelden aan bananenplantage. Vijfhonderd gecertificeerde boeren alleen al leveren voor Chiquita hun bananen exclusief aan Albert Heijn.

 

Laat een Reactie achter

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s